1
Mądrość biednego podniesie mu głowę
i posadzi go między możnymi.
2
Nie wychwalaj męża z powodu jego pięknej postawy
ani się nie brzydź człowiekiem z powodu jego wyglądu.
3
Mała jest pszczoła wśród latających stworzeń,
lecz owoc jej ma pierwszeństwo pośród słodyczy.
4
Nie chlub się ubraniem, które cię okrywa,
a w dniu twej chwały nie bądź zarozumiały:
zdumiewające są bowiem dzieła Pana
i zakryte sprawy Jego przed ludźmi.
5
Wielu poniżonych zasiadło na tronie,
i ten, o którym nikt nie myślał, nosił koronę.
6
Wielu panujących bardzo zelżono
i władców wydano w ręce obcych.
Potrzeba rozwagi
7
Nie oskarżaj, zanim dokładnie nie zbadasz,
najpierw zastanów się, a dopiero potem udzielaj nagany.
8
Nie odpowiadaj, zanim nie wysłuchasz,
a w środek mów nie wpadaj!
9
Nie wadź się o rzecz, która ci nie jest konieczna,
i nie mieszaj się do sporów grzeszników!
10
Synu, nie bierz na siebie za wiele spraw,
bo jeśli będziesz je mnożył, nie unikniesz szkody.
I choćbyś pędził, nie dopędzisz,
a uciekając nie uciekniesz.
Ufność w Panu
11
Niejeden pracuje, trudzi się i spieszy,
a tym bardziej pozostaje w tyle.
12
Niejeden słaby potrzebuje pomocy,
brak mu sił i obfituje w biedę,
lecz gdy tylko oczy Pana łaskawie na niego spojrzą,
wydźwignie On go z nędzy
13
i podniesie mu głowę,
a wielu zdumieje się tym, co go spotkało.
14
Dobra i niedole, życie i śmierć,
ubóstwo i bogactwo pochodzą od Pana.
17
Dar Pana spocznie na ludziach bogobojnych,
a upodobanie Jego na zawsze zapewni im szczęście.
18
Niejeden wzbogacił się mozołem i swoją chciwością,
a oto udział jego w nagrodzie:
19
gdy powie: "Znalazłem odpoczynek
i teraz mogę żyć z moich dostatków" -
nie wie, ile czasu minie,
a zostawi je innym i umrze.
20
Trwaj w przymierzu twoim i bądź mu oddany,
a wypełniając je zestarzej się!
21
Niech cię w podziw nie wprawiają czyny grzesznika,
ufaj Panu i wytrwaj w twym trudzie,
albowiem łatwą jest rzeczą w oczach Pana
natychmiast i niespodziewanie wzbogacić ubogiego.
22
Błogosławieństwo Pana nagrodą bogobojnych
i prędko zakwitnie Jego błogosławieństwo.
23
Nie mów: "Czego potrzebuję
i jakie dobra mam mieć od tej chwili?"
24
Nie mów: "Wystarczam sam sobie
i jakież zło może mnie obecnie spotkać?"
25
W czasie pomyślności zapomina się o przykrościach,
a w czasie przykrości nie pamięta się o pomyślności.
26
A dla Pana łatwą jest rzeczą w dzień śmierci
oddać człowiekowi według jego postępowania.
27
Godzina nieszczęścia pokrywa zapomnieniem dobrobyt,
a przy końcu życia wychodzą na jaw sprawy człowieka.
28
Przed śmiercią nikogo nie nazywaj szczęśliwym,
gdyż dopiero w ostatniej chwili poznaje się męża.
Roztropna ostrożność
29
Nie wprowadzaj do domu swego każdego człowieka,
różnorodne są bowiem podstępy oszusta.
30
Jak złowiona kuropatwa w klatce,
tak serce pysznego:
jak szpieg wypatruje on słabe strony,
31
podając dobre rzeczy za złe, przygotowuje zasadzkę
i najlepszym twym zaletom przygania.
32
Przez iskrę węgiel napełnia się ogniem,
a człowiek niegodziwy czyha na krew.
33
Strzeż się człowieka złego, który knuje niegodziwości,
by nie sprowadził na ciebie hańby niezatartej.
34
Przyjmij obcego do domu, a wtrąci cię w zamieszanie
i oddali cię od twoich najbliższych.
